Wędrowiec, który od kilku dni idzie przez pustynię, nie zadaje wielu pytań. Widzi studnię, czerpie z niej wodę i pije. Właśnie dlatego na pustyni najgroźniejsze nie są suche studnie, tylko te zatrute. Z pustej studni nikt się nie napije. Z zatrutej napije się ten, kto nie sprawdzi wody. A spragnionemu rzadko chce się sprawdzać.
W poprzednich wpisach pisałem o tym, jak szukać swojego wewnętrznego źródła i jak z niego czerpać. Zwykle takie poszukiwania kończą się odkryciem wodopoju z czystą wodą, z którego możemy czerpać życiodajną energię. Istnieją jednak źródła zatrute. Trafiamy na nie zwykle przypadkiem, nie z własnej woli: kiedy ślepo gonimy za nieistniejącymi ideałami albo kiedy życie wytrąca nas z równowagi rzeczami, na które nie mamy wpływu. W tym tekście opowiem, czym są zatrute źródła, jak można na nie trafić i dlaczego warto omijać je szerokim łukiem.
Czym różni się zatrute źródło od prawdziwego
Do prawdziwego źródła nigdy nie dochodzi się łatwo. Kiedy brakuje ci sensu w codziennym życiu, bo cały czas pochłaniają obowiązki, a na własne potrzeby i kreatywność nic już nie zostaje, umysł zwykle sam zacznie podpowiadać ci kierunek. Robi to w krótkich chwilach, gdy na moment zwalniasz: pod prysznicem, na spacerze, tuż przed zaśnięciem. Żeby jednak tam dotrzeć, trzeba się trochę wysilić, poeksperymentować i wyjść poza strefę komfortu.
Z zatrutym źródłem jest dokładnie odwrotnie. Nie wymaga żadnej pracy, żeby je odkryć. Po prostu jest, zawsze pod ręką. I nie jest to przypadek, bo te źródła są łatwe do znalezienia celowo. Ktoś postawił przy nich tabliczkę „woda pitna”, a przy okazji liczy każdy wypity łyk.
Najbardziej zdradliwe jest to, że zatrute źródło też daje ulgę. Tyle że ta ulga szybko mija, a kiedy woda przestaje działać, znowu chce nam się pić. Właśnie z tego źródła.
Prawdziwe źródło pomaga przetrwać najtrudniejsze chwile. Zatrute pozwala tylko na chwilę o nich zapomnieć.
Nałogi, czyli woda morska
Najprostszym przykładem zatrutego źródła są nałogi. Działają jak picie wody morskiej przez rozbitka: każdy łyk na moment przynosi ulgę, a zaraz potem pragnienie jest jeszcze większe niż przedtem.
Zdrowe źródło daje energię bez skutków ubocznych. Nałóg też potrafi kusić, ale gdzieś w środku wiemy, że coś jest z nim nie tak. Że przekraczamy granicę, przed którą umysł nas ostrzega. Jeśli mamy szczęście, jeden łyk nic nam nie zrobi. Jeśli jednak mamy do tego skłonność, bardzo szybko zaczniemy zatruwać swoją życiodajną energię w zamian za złudne uczucie ulgi.
Zatrute źródła niczego wartościowego do życia nie wnoszą. Zabierają za to sporo, choćby motywację do szukania czegoś lepszego. Skoro coś, co przynosi ulgę, jest na wyciągnięcie ręki, to po co się męczyć i szukać własnej drogi? Takie poszukiwania zaczynają wyglądać na bezcelowy wysiłek.
Potem dzieje się to niezauważalnie. Wracamy coraz częściej, coraz bardziej chce nam się pić akurat tę wodę, aż w końcu źródło wiąże nas ze sobą tak mocno, że nie wyobrażamy sobie bez niego codzienności. Niemal zawsze wiąże się to też z płaceniem za dostęp, i to wielkim firmom, które zbudowały na zatrutych źródłach cały model biznesowy. Po pewnym czasie zmiany stają się nieodwracalne, a rezygnacja z takiego źródła jest w najlepszym razie bardzo trudna, w najgorszym niemożliwa.
Nie chodzi tu tylko o używki. Wystarczy pomyśleć o telefonie, po który sięgamy „tylko na chwilę” przed snem, a odkładamy po godzinie przewijania. Niekończący się strumień postów i filmików zaprojektowano właśnie po to, żeby nie dało się od niego odejść.
Jak rozpoznać takie źródło? Jeśli czujesz, że musisz obstawić pieniądze na mecz, żeby emocjonować się grą, że musisz się napić, żeby dobrze się bawić, że potrzebujesz papierosa albo skręta, żeby się zrelaksować, i wierzysz, że to właściwa droga do twojego źródła, to jesteś w błędzie. To zatrute źródła. Trzeba je oznaczyć ostrzeżeniem i omijać możliwie szerokim łukiem.
Każdy z nas ma takie źródła na swojej mapie. Jedne są niegroźne, inne potwornie wyniszczające.
Źródła skażone przez przeszłość
Nie każde zatrute źródło da się kupić w sklepie. Niektóre wybijają w nas same, ze złych doświadczeń z innymi ludźmi, z żalu po tym, czego nie zrobiliśmy, albo ze strachu, że stracimy coś ważnego.
Jeśli ktoś w dzieciństwie nas wyśmiewał, w dorosłości możemy bać się ośmieszenia. Nie zgłosimy pomysłu na spotkaniu, nie opublikujemy tekstu, nie zaśpiewamy przy ognisku. Jeśli straciliśmy kogoś bliskiego, możemy żyć w ciągłym lęku, że stracimy kolejną bliską osobę.
To małe źródełka, ale wystarczą, żeby nasza woda zrobiła się mętna. Pojawiły się na naszym terenie bez pytania o zgodę i czerpiemy z nich mimowolnie, bo są zwykle blisko. Przypominamy sobie o nich wtedy, gdy jesteśmy słabsi, w depresji albo po prostu mamy gorszy dzień.
Niektóre z nich można z czasem zacząć ignorować i przenieść się do tych źródeł, które dają prawdziwą wartość. Inne tkwią w nas tak głęboko, że nie da się ich pozbyć samemu. Są jak beczka z chemikaliami, którą ktoś przed laty zakopał w pobliżu źródła. Na powierzchni nic nie widać, trawa rośnie, woda wygląda na czystą. A jednak przez cały czas coś przesiąka do gruntu i czuć to w każdym łyku.
Takiej beczki nie wykopiesz łopatą w jedno popołudnie. Jeśli zabierzesz się do tego nieumiejętnie, możesz ją rozszczelnić i narobić jeszcze większych szkód. Potrzebny jest ktoś, kto robi to zawodowo, kto wie, gdzie kopać i jak wydobyć ładunek, żeby niczego po drodze nie rozlać. Z ranami z przeszłości jest tak samo: najlepiej poradzimy sobie z nimi u boku specjalisty, który na co dzień profesjonalnie pomaga ludziom mierzyć się z tym, co w nich tkwi. Bez takiego wsparcia możemy spędzić całe życie, trując się codziennie, pogarszając swój stan i zatruwając życie otoczeniu, a przede wszystkim sobie.
Z niektórymi ranami z przeszłości nie poradzisz sobie sam. Prośba o pomoc nie jest porażką, tylko pierwszym krokiem do tego, żeby zaczęły się goić.
Kiedy ktoś zawłaszcza twoje źródło
Jest jeszcze trzeci rodzaj zatrucia i ten przychodzi od ludzi. Chodzi o osoby, które nie chcą dać nam wolności. Chcą nas od siebie uzależnić i mieć na wyłączność, więc nasze źródło zaczyna należeć do nich, a swoje szczęście uzależniają od naszej obecności.
Dopóki działa to w obie strony, wszystko jest w porządku. W bliskiej relacji ludzie naturalnie czerpią z siebie nawzajem. Gorzej, gdy taka osoba staje się zaborcza i kontrolująca. Wygląda to trochę tak, jakby ktoś przekopał rów między twoim źródłem a swoim zamulonym stawem. Twoja czysta woda odpływa do niego, a z powrotem napływa jego mętna. W efekcie nie tylko pijesz brudną wodę od partnera, ale i twoja własna jest przez niego wyczerpywana.
Tymczasem żeby w pełni wykorzystać potencjał, który w nas drzemie, nasze jedno czy kilka źródeł, potrzebujemy wolności i niezależności. Tylko wtedy możemy się w pełni rozwinąć.
Jak nie dać się otruć
- Szukaj źródeł, które dają, a nie tylko uśmierzają. Skup się na tym, co czujesz, że wnosi do twojego życia prawdziwą wartość.
- Omijaj pułapki. Uważaj na źródła zastawione przez tych, którzy chcą zarobić na twoich słabościach.
- Zawróć, zanim przywykniesz. Kiedy zauważysz, że coraz częściej chodzisz do zatrutego źródła, nie odkładaj odwrotu na później. Każda wizyta wydeptuje do niego wyraźniejszą ścieżkę, a drogi do prawdziwych źródeł powoli zarastają.
- Nie zostawaj z tym sam. Jeśli tkwisz w pułapce od dawna i mimo prób nie potrafisz się uwolnić, poproś o pomoc osobę, której ufasz. Możesz też dołączyć do grupy wsparcia albo zgłosić się do organizacji, która pomaga ludziom w podobnej sytuacji.
Nie czekaj. Jest w tobie potencjał, na który czeka świat i ludzie wokół ciebie. Zrób pierwszy krok i nie pozwól, żeby twoja wyjątkowość się zmarnowała.