Jako pracownik etatowy zajmujesz się swoimi obowiązkami i realizacją zadań. Jako manager zajmujesz się ludźmi, strategią i celami firmy. To nie są po prostu dwie różne prace. To przede wszystkim dwa zupełnie różne punkty widokowe, z których patrzy się na tę samą organizację.
Rozmawiałem jakiś czas temu o tych perspektywach z moim przyjacielem Marcinem. Wspomniał, że w jego firmie krążył pewien obrazek: jedna osoba ciężko pracuje w polu, a druga lata nad nią helikopterem.
Był to element firmowej komunikacji, który miał sprawić, że pracownicy szeregowi zaczną bardziej interesować się szerszą wizją firmy. Przesłanie było proste: dobry pracownik (a także dobry manager) potrafi być jednocześnie w polu i w helikopterze.
Problem w tym, że to piękny, ale szkodliwy mit. Zrozumieć cudzą perspektywę to jedno, ale próba ciągłego przebywania na obu poziomach naraz prowadzi do frustracji i sporego chaosu. Zobaczmy, dlaczego.
Perspektywa z pola: skupienie na detalu
Kiedy pracujesz „w polu” (jako specjalista, programista, copywriter, inżynier), twoją największą siłą jest detal i precyzja. Znasz jakość gleby, wiesz, które narzędzie się zacina i ile dokładnie czasu zajmuje każda czynność.
Z tej perspektywy widać rzeczy, których z góry dostrzec nie sposób. Widzisz, że dana procedura tylko spowalnia codzienną pracę, a sprzęt wymaga naprawy. Jesteś blisko realnego problemu i potrafisz rozwiązać go u źródła.
Czego nie widać z pola? Horyzontu. Będąc pochylonym nad swoją grządką, nie zauważysz zbliżającej się burzy. Nie wiesz też, czy pole obok nie przyniosłoby lepszych plonów, ani czy rynek nagle nie przestał kupować tego, co właśnie z takim trudem sadzisz.
Perspektywa z helikoptera: szeroki obraz
Kiedy jesteś managerem, twoim miejscem jest kokpit helikoptera. Z kilkuset metrów nie widzisz pojedynczych chwastów. Widzisz za to całą farmę, układ wszystkich pól, drogi dojazdowe, nadciągające fronty atmosferyczne i działania konkurencji za lasem. Z góry od razu zauważysz, że ścieżkę na drugi koniec terenu da się skrócić o połowę.
Twoim zadaniem nie jest równe sadzenie roślin. Twoim zadaniem jest zdecydować, co sadzimy, upewnić się, że pracownicy mają najlepsze dostępne narzędzia, oraz ostrzec ich, żeby zeszli z pola, gdy zbliża się gradobicie.
Czego nie widać z helikoptera? Zmęczenia ludzi i codziennego oporu materii. Z góry zbita, gliniasta ziemia wygląda na prostą do zaorania. Łatwo wtedy o błąd polegający na wyznaczaniu nierealnych terminów, bo z tej wysokości ciężka praca fizyczna wydaje się płynna i lekka.
Helikopter w błocie, czyli mikrozarządzanie
Poważnym zagrożeniem dla sprawnego działania firmy jest zamazanie tych ról. Co się dzieje, gdy manager uważa, że musi być jednocześnie „w polu” i „w powietrzu”? Powstaje mikrozarządzanie.
Wyobraź sobie managera, który widząc z góry, że ktoś krzywo kopie rów, ląduje helikopterem na środku upraw. Wysiada w garniturze, wchodzi w błoto, wyrywa pracownikowi łopatę i mówi: „Zrobię to lepiej, patrz, jak to się robi”.
Skutki są bardzo szkodliwe:
- Pilot porzucił stery. W tym czasie nikt nie obserwuje horyzontu. Firma staje się ślepa na nadciągające zagrożenia, bo jej lider zajmuje się kopaniem rowu.
- Pracownik traci motywację. Czuje się bezużyteczny i niedoceniany. Następnym razem nie podejmie żadnej inicjatywy, tylko będzie czekał na instrukcje.
- Błoto w kokpicie. Po wszystkim manager wraca do helikoptera wykończony fizycznie i mentalnie. Próba łączenia obu ról to prosta droga do wypalenia zawodowego.
Działa to też w drugą stronę. Jeśli pracownik szeregowy spędza połowę czasu na analizowaniu globalnej strategii całej farmy, jego właściwa praca, ta w polu, leży odłogiem.
Wzmacniać, nie wyręczać
Specjalizacja ról ma głęboki sens. Dobrze funkcjonująca organizacja nie wymaga od pracownika latania helikopterem, a od managera brudzenia rąk w ziemi. Wymaga za to sprawnej komunikacji między nimi, czyli dobrego radia.
Manager wzmacnia pracowników, gdy mówi z góry: „Świetna robota z tą częścią pola. Widzę z góry, że idzie deszcz, więc zostawcie to na jutro i przenieście się na wschód. Wysyłam wam nowy sprzęt, żeby poszło szybciej”.
Rolą managera nie jest wykonywanie pracy za zespół. Jego rolą jest usuwanie przeszkód, wyznaczanie kierunku i dbanie o to, by zespół miał wszystko, czego potrzebuje do świetnej pracy.
Z kolei pracownik pomaga managerowi, gdy melduje: „Z góry tego nie widać, ale gleba poczerniała i jest tu straszna glina. Zrobimy to, ale zajmie nam to dwa dni dłużej, chyba że zmienimy plan”.
Nie musisz być w dwóch miejscach naraz. Wystarczy, że jesteś świetny tam, gdzie stoisz, i ufasz osobom, które patrzą na firmę z innej wysokości.